Washingtonia robusta: Tohumdan Buyuyen 10 Yillik Mirasim

On yil once Derince sahilinde yuruyus yaparken Washingtonia robusta tohumlarini gordüm. Iri, siyah, yerde duran tohumlar. Bir avuc aldim, eve getirdim, fidelendirdim. Tuttu.

On yil oldu. O kucuk fidelerden biri simdi boyumu gecti. Yelpaze yapraklari gunesin altinda parlıyor, o karakteristik kahverengi govde bahcede gururla duruyor. Her baktığımda hem gururlaniyor hem de zamanın nasil gectigini dusunuyorum.

Bu palmiyeler benden once bu bahcede olacak. Belki torunlarim onlarin golgesinde oturacak. Buraya not olsun: Bu agaclar Derince sahilindeki Washingtonia robusta orneklerinden gelen tohumlardan, 2014 yilinda fidelendi, Sakarya topraginda buyudu.

Bilimsel Kimlik

Tam adi: Washingtonia robusta. Familya: Arecaceae (palmiyegiller). Koken: Kuzeybati Meksika, Baja California yarimadasi. Yaygin isimleri: Meksika palmiyesi, Mexican fan palm, Sky duster. Tip: Tek govdeli, hizli buyuyen yelpaze palmiyesi. Boy: Dogal habitatinda 25-30 metreye kadar ulasabiliyor. Washingtonia filifera dan farkı: Daha ince govde, daha hizli buyume, daha uzun boylanma.

Tohumdan Yetistirmek

Washingtonia robusta tohumdan yetistirmek sabir ister ama karsiligi cok derin. Marketten alinmis bir fidan degil, kendi elleriyle toplanan tohumdan, kendi topraginizda buyuyen bir agac. Her centimetresi sizin emginiz.

Tohumlari cimlenmeye tesvik etmek icin 24-48 saat suda islatma onerilir. Sonra nemli, sicak bir ortamda beklenir, 4-8 hafta arasinda cimleniyor. Ilk yillarda buyume yavastir, kok sistemi derinlesiyor. Dort besinci yildan itibaren ivme kazaniyor. Washingtonia robusta, filifera ya gore cok daha hizli buyuyen bir tur.

10 Yilin Ozeti

Ilk yil: Kucuk, nazik bir fide, ruzgar ve soguktan korunan. Ikinci ve ucuncu yil: Yavas buyume, kok sistemi derinlesiyor. Dort-bes yil: Govde belirginlesiyor, o karakteristik kahverengi pullu doku ortaya cikiyor. Alti-yedi yil: Belirgin boy kazanimi. Sekiz-on yil: Artik gercek bir agac. Boyumu gecti.

Sahil Palmiyelerinden Bahce Palmiyelerine

Derince sahilindeki o Washingtonia robusta palmiyeler belki onlarca yildir orada. Tohumlarini her yere saciyorlar. Birini toplayip baska bir toprakta filizlendirmek, o bitkinin hikayesini yeni bir yere tasimak demek.

Bizim bahcemizde simdi sahil palmiyelerinin cocuklari buyuyor. Hem Derince nin hem Sakarya nin hem de bu bahcenin hikayesini tasiyorlar.

Washingtonia robusta'nin Ozellikleri

Washingtonia robusta, iki Washingtonia turunun daha ince govdelisi ve daha hizli buyuyeni. Govde alt kisimda genistir, yukari dogru incelir. Eski yapraklar dovulmez sarkar, govdeyi sarar, petticoat denen o kurumus yaprak eteği olusur. Bazilari bunu keser, biz birakmaktan yanayiz. O etekler kus ve boceklere yuva sagliyor.

Soguga karsi Washingtonia filifera ya gore biraz daha hassas ama eksi 8-10 dereceye kadar dayanabiliyor. Sakarya iklimine uygun, bizim ornegimiz bunu kanitliyor.

Permakultür ve Miras Bahceciligi

Permakultürun en derin ilkelerinden biri: Gelecek nesiller icin tasarla. Bu Washingtonia robusta ornekleri tam bu ilkenin somut gostergesi. Ben tohumlarini ektigimde bunlarin bu kadar buyuyecegini tam olarak goremezdim, ama simdi görüyorum. Ve bu gormek cok guzel.

Bu agaclar benden uzun yaşayacak. Bahcenizde bir Washingtonia robusta tohumundan baslamayi dusunun. Belki siz tum buyumesini gormezsiniz. Ama birileri gorecek. Ve o zaman bu not, bu blog yazisi, o agaclarin hikayesini anlatacak.