Tokat Yaprak Uzumu: Once Yapragi Icin, Simdi Meyvesiyle de Sasirtan Bir Asma

Bilimsel Kimlik

Uzum, Vitaceae familyasindan Vitis cinsine ait, tirmanici bir bitkidir. Bu asma, Tokat yoresinde geleneksel olarak oncelikle yapragi icin yetistirilen bir cesit; bolgede sarma ve dolma yapiminda tercih edilen buyuk, ince ve esnek yapraklariyla taniniyor. Findikkabuğu ile altin arasi bir renge sahip, orta boy, yuvarlak taneli salkimlar olusturuyor - fotografta gordugumuz gibi, gunes altinda neredeyse yari saydam, bal rengine yakin bir parlaklikta.

Permakultur Degeri

Bu tur cift amacli asmalar, permakulturun 'yigin islevi' (stacking functions) ilkesinin gercekten guzel bir ornegi: ayni bitki hem yaprak (mutfakta kullanilan bir urun), hem meyve, hem de golge/dikey yesillik sagliyor. Yapraklarin sezon boyunca duzenli olarak toplanabilmesi, aslinda asmayi surekli hafif budanmis gibi tutuyor ve bitkiyi zinde tutan bir etki yaratiyor. Derin kok sistemi sayesinde toprak erozyonuna karsi koruma sagliyor ve bir kez yerlestikten sonra kuraklaga karsi oldukca dayanikli hale geliyor.

Sifali/Yenilebilir Ozellikler

Uzum yapraklari, lif ve antioksidan acisindan zengindir; Anadolu mutfaginda yaprak sarma ve dolma gibi yemeklerin temel malzemesidir. Meyveleri ise diger uzum cesitlerinde oldugu gibi C vitamini, antioksidan ve dogal sekerler acisindan zengindir - taze tuketilebilir, kurutularak kismis haline de getirilebilir.

Nasil Yetistirilir

Tam gunes ister, iyi drene olan topraklarda iyi gelisir ve sarilici yapisi nedeniyle bir destek sistemine ihtiyac duyar. Yaprak amacli yetistirilen asmalarda, genc ve yumusak yapraklar sezon boyunca duzenli olarak toplanir; bu hasat sekli bazen meyve tutumunu azaltabilir, cunku bitkinin enerjisinin bir kismi surekli yeni yaprak uretimine gidiyor. Bu yuzden ayni sezonda hem bol yaprak hem de bol meyve almak her zaman mumkun olmuyor - ikisi arasinda bir denge kuruluyor.

Bahceden Gozlem

Bu asmayi yillardir oncelikle yapragi icin yetistiriyoruz; mutfakta sarma yapiminda duzenli olarak kullaniyoruz. Bu yil ise bizi guzel bir sekilde sasirtti ve bol miktarda meyve verdi. Taneleri tattigimizda mahos, hos bir tatlılıkla karsilastik - beklemedigimiz bir bonus oldu diyebiliriz. Bir bitkinin yillarca bildigimiz bir yuzunun disinda, aninda farkli bir sey sunmasi, bahcede calismanin en guzel surprizlerinden biri.