Su Sumbulu: Guzel Ama Kontrol Gerektiren Bir Su Bitkisi

Bilimsel Kimlik

Su sumbulu (Eichhornia crassipes, gunumuzde bilimsel siniflandirmada Pontederia crassipes olarak da anilir), Pontederiaceae familyasindan yuzen bir su bitkisidir ve kokeni Guney Amerika'daki Amazon havzasidir. Sisirilmis, sungerimsi yaprak saplari sayesinde su yuzeyinde kolayca yuzer; acik lavanta-mor renkli, sari benekli cicekleri dikey bir basak halinde acar. Kokleri suya sarkarak asilir ve kucuk su canlilarina barinak saglar.

Permakultur Degeri

Su sumbulunun bazi gercek faydalari var: kok sistemi agir metalleri ve fazla besin maddelerini sudan emerek dogal bir biyofiltrasyon gorevi gorebilir, biyokutlesi kompost veya yesil gubre olarak degerlendirilebilir. Ancak bu bitki, kontrolsuz birakildiginda dunyanin en istilaci su bitkilerinden biri haline gelir (IUCN'in en istilaci 100 tur listesinde yer alir). Uygun kosullarda populasyonu birkac hafta icinde iki katina cikabilir, su yuzeyini tamamen kaplayarak isik gecisini keser, oksijen seviyesini dusurur ve diger su bitkilerini, balik ve amfibi populasyonlarini boğabilir. Bu nedenle permakultur bahcesinde ancak kapali, disariya akisi olmayan bir sistemde ve duzenli mudahaleyle degerlendirilmelidir - kontrolsuz birakilan bir 'fayda' hizla ekosistemi tek basina domine eden bir soruna donusebilir.

Sifali/Yenilebilir Ozellikler

Kok ve yapraklari bazi bolgelerde geleneksel olarak hayvan yemi (ozellikle domuz, kaz, ordek) olarak kullanilir; agir metal ve kirletici emme kapasitesi nedeniyle atik su aritiminda arastirma konusu olmustur. Insan tuketimi icin yaygin bir kullanimi yoktur; bu bitkiyi gida amacli degerlendirmemek en dogrusu.

Nasil Yetistirilir (ve Kontrol Edilir)

Su sumbulu sicak, gunesli ve durgun suda cok hizli urer. Bahcede tutulacaksa mutlaka kapali, disa akisi olmayan bir kapta veya havuzda tutulmali; hicbir zaman dogal gol, nehir, kanal veya sulama sistemine birakilmamalidir - zaten bircok ulkede bu bitkinin dogaya salinmasi yasaktir. Duzenli araliklarla (haftalik veya iki haftalik) fazla bitki elle toplanip uzaklastirilmali, su yuzeyinin en fazla %20-30'unu kaplamasina izin verilmelidir. Toplanan bitkiler su kaynaklarindan uzakta, gunes altinda tamamen kurutulduktan sonra kompostlanmalidir; parcalari yeniden koklenebildigi icin dogrudan toprağa gommek veya su kenarina atmak guvenli degildir.

Bahceden Gozlem

Havuzumuzda su sumbulu gercekten guzel ama biraz istilaci bir bitki; surekli kontrol altinda tutmamiz gerekiyor. Fazla surgunleri duzenli olarak alip havuzun tamamini kaplamasina izin vermiyoruz - boylece hem cicekleri gorebiliyoruz hem de havuzdaki diger bitkiler ve canlilar icin denge korunuyor.