Malus domestica Granny Smith: Bahcenin Yesil Eksi Mucizesi

Marketten Granny Smith aldığınızda ne alıyorsunuz aslında? Soguk hava deposunda bekletilmis, olum olgunlugunu coktan gecmis, mumlu kabuklu, aromasi ucup gitmis bir elma. Bahceden koparilan Granny Smith ise bamba ska bir sey.

Bizim bahcemizdeki Granny Smith kuraklık alanyında, ek sulama olmadan meyvelerini veriyor. Markettekinden biraz kücük, evet. Ama o eksi tat, o yogun aroma ve en onemlisi kesince hemen kararan o eti sizi markete geri gondermez.

Bilimsel Kimlik ve Tarihi

Tam adi: Malus domestica Granny Smith. Familya: Rosaceae. Koken: Avustralya, Ryde NSW. Kesfedilmesi: 1868 yilinda Maria Ann Smith tarafindan, bir Fransiz elmasinin cekirdeginden tesadüfen yetistirilen bir fidandan. Granny Smith ismi de Maria Ann Smith in lakkanindan geliyor. Tip: Orta-gec mevsim, olgunlasma suresi: Eylul-Ekim arasi genellikle ama bizim bahcemizde agustos sonunda olgunlasti.

Neden Kesilince Kararıyor?

Bu soru cok anlamli. Marketten alinan elmalar kesilince bu kadar hizli kararmiyor. Bunun nedeni polifenol oksidaz enzimi. Bu enzim, elmanin icindeki polifenollerle oksijen temas edince reaksiyona giriyor ve kararma olusturuyor.

Bahcede yetisen elmalar bu enzim ve polifenol acisindan daha zengin. Neden? Cünkü kimyasal gubre, bitkiyi hizli buyutmek icin azar azar beslemiyor. Dogal ortamda yetisen elma daha fazla savunma bilesigi uretıyor. Kararma hızı aslinda elmainzin ne kadar dogal yetistiginin bir gostergesi. Hizli karariyorsa polifenol zengin, antioxidan dolu bir elma yiyorsunuz demektir.

Granny Smith'in Ozellikleri

Renk: Olgunlaşinca da yesil kaliyor, bu onu diger elmalardan ayiran en belirgin ozellik. Tat: Belirgin eksilik, yuksek malik asit icerigi. Tatlilik ikinci planda. Doku: Sert ve cirpy, isirilinca ses cikartiyor. Aroma: Taze, meyvemsi, hafif citrus notlari. Raf omru: Serin ortamda uzun sure dayanıyor.

Kuraklıkta Yetismenin Anlami

Bizim bahcemizdeki Granny Smith kuraklık alanyında buyuyor. Markettekinden kucuk olmasinin temel nedeni bu. Elma buyuk ve sulu meyve uretmek icin su istiyor. Su azaldığında meyve kucuk kalıyor ama tat ve aroma yogunlasiyor.

Bu aslinda bir avantaj. Kucuk ama yogun aromali, yuksek seker ve asit dengeli meyveler. Sarap ustalarinın bildigı bir sir: Stres altindaki bitki daha yogun aromali meyve uretir. Kuraklık, soguk, fakir toprak... Bunlar meyvenin karakterini guclendiriyor.

Marketten Alinanimla Farki

Market elmasi: Soguk depoda 6-12 ay bekletilmis, boyutu icin su ve gubre verilmis, hasat sonrasi mumlanmis, aromasi uçup gitmis. Bahce elmasi: Daldan yeni koparmis, aromasi zirvede, polifenol zengin, kimyasal yok, gercek tat.

Bu farki bir kez yasadinizda markete geri donmek zor oluyor.

Sofrada ve Mutfakta

Taze: O eksi tat bazi insanlara ilk anda kuvvetli gelebilir ama alıştıkca vazgecilemiyor. Salata: Roka, ceviz ve Granny Smith kombinasyonu klasik. Pasta ve tart: Pisirilince o eksiliğin bir kismi tatliliga donusuyor, denge muhteşem. Elma sirkesi: Yuksek asit icerigi fermentasyon icin ideal. Peynir esliginde: Eksi elma ile olgun kasar veya tulum peyniri muhteşem bir kombinasyon. Meyve suyu: Taze sikılmis Granny Smith suyu hem lezzetli hem saglikli.

Permakultür Bahcesinde Elma

Elma agaci permakultür bahcesi icin ideal. Uzun omurlu, onlarca yil meyve veriyor. Ilkbahardaki cicekler arılar icin kritik nektar kaynagi. Yaprak dokumu toprak icin organik madde. Duse meyve ve yapraklar yaban hayati icin besin. Gölgesi altindaki bitkiler icin serin ortam.

Nasil Yetistirilir?

Tam gunes veya yari golge. Iyi drene eden derin toprak ideal. Duzenli sulama ozellikle meyve dolumu doneminde, kuraklıkta meyve kucuk kalsa da meyve veriyor. Budama: Kis sonunda acik taç yapisi icin budama. Hastaliklar: Elma karasigasi ve monilya en yaygin sorunlar, organik bakir preparatlari ile yonetilebiliyor. Hasat: Meyve hafifce donüldügunde saptan kolayca ayrılıyorsa hazir. Granny Smith'te tam yesil oldugunda hasat edilmeli, bes beklenirse tat bozuluyor.

Bahcenizde bir Granny Smith varsa kıymetini bilin. Yoksa bu yil bir fidan edinin. Ilk meyvenizi dagdan koparır gibi daldan alip isinizda ısırdığınızda ne demek istedigimi anlayacaksiniz.