Kizilcik Hasanbey: Gecen Hafta Hasadini Yaptigim Lezzetli Cesit

Bilimsel Kimlik

Kizilcik, botanik adiyla Cornus mas, Cornaceae familyasindan, Anadolu'nun da dogal yayilim alaninda oldugu, cok eski bir meyve turudur. 'Hasanbey', kizilcigin secilmis, isimlendirilmis kultur cesitlerinden biri; yabani kizilciga gore daha buyuk taneli ve daha tatli meyveleriyle taninir. Kizilcik, Turk kulturunde sadece bir meyve degil, bir folklor unsuru da; 'kizilcik dalini sallama' deyimi ve ayni adli turku, bu kucuk kirmizi meyvenin halk hayatindaki yerini gosteriyor. Ilginc bir not: cins adi Cornus, Latince 'cornu' (boynuz) kelimesinden geliyor, cunku bu agacin odunu son derece sert ve serttir - tarih boyunca alet sapi ve hatta mizrak yapiminda kullanilmis.

Permakultur Degeri

Kizilcik, permakultur bahcesi icin gercekten degerli bir agac. En onemli ozelliklerinden biri, yilin en erken donemlerinde, kis sonu-ilkbahar basi gibi henuz baska hicbir sey cicek acmamisken, kucuk sari cicekleriyle ilk cicek acan agaclardan biri olmasi. Bu, kislan cikan arilar icin hayati bir ilk nektar kaynagi demek - bahcenizde kizilcik varsa, mevsimin ilk polinatorlerine gercek bir katki sagliyorsunuz. Ayrica son derece dayanikli bir tur: hem soguga (-30C'ye kadar dayanabildigi biliniyor, dogal yayilim alani da bunu dogruluyor) hem de kurakliga karsi guclu, zayif topraklarda bile yetisebiliyor, ve bir kere yerlestikten sonra bakim ihtiyaci cok az. Yavas buyuyen ama cok uzun omurlu bir agac oldugu icin, bahce planlamasinda uzun vadeli bir yatirim olarak dusunulebilir.

Sifali ve Yenilebilir Ozellikler

Kizilcik meyvesi taze yendigi gibi, en bilinen kullanim sekli kizilcik receli ve ozellikle kizilcik serbeti olarak. Eksimsi-tatli lezzeti, C vitamini ve antioksidan acisindan zengin icerigiyle birlesince, gercekten degerli bir meyve haline geliyor. Halk arasinda kizilcik, sindirim sistemini rahatlatici ve hafif astrenjan (sikistirici) etkisiyle, ozellikle ishal gibi durumlarda geleneksel olarak tuketilmistir. Ates dusurucu bir halk ilaci olarak da bilinir. Bu bilgileri bir tibbi tavsiye olarak degil, meyvenin geleneksel kullanim gecmisine dair bir not olarak paylasiyorum.

Nasil Yetistirilir

Kizilcik, gunes ya da yari golgede, hemen her toprak tipinde yetisebilen, gercekten kolay bir agac. Drenaj konusunda cok secici degil, hem killi hem de kumlu topraklarda basarili olabiliyor. Tek dikkat edilmesi gereken nokta, meyve baglamasi icin genelde ikinci bir kizilcik agacina (baska bir cesit ya da yabani bir birey) ihtiyac duyabilmesi - tek basina dikilen bazi agaclar dusuk verim verebiliyor. Hasanbey gibi secilmis cesitler, hem meyve kalitesi hem de guvenilir verim acisindan yabani bireylerden daha ongorulur bir secim. Bir de sabir gerekiyor: kizilcik genc yaslarda yavas buyur, ama bir kere olgunlastiginda uzun yillar boyunca duzenli meyve verir.

Bahceden Gozlem

Hasanbey kizilcigimin hasadini gecen hafta yaptim, ve fotografta da gordugunuz gibi, dallar dolusu parlak kirmizi meyvelerle doluydu. Meyveler tam olgunlastiginda hafifce yumusuyor ve tatlilik oraninin arttigini fark ediyorum - erken toplarsaniz daha eksi bir tat aliyorsunuz, bu yuzden hasat zamanlamasi gercekten lezzeti degistiriyor. Bu cesidin en guzel tarafi, yabani kizilciga gore taneleri daha buyuk ve tadi daha yumusak, yani hem taze yemek hem de serbet-recel yapmak icin daha keyifli bir hammadde. Her yil bu agacin cicek actigini gordugumde, mevsimin gercekten basladigini hissediyorum - kislan cikan arilarin bu sari ciceklere ugramasi da bahcede sevdigim kucuk anlardan biri. Simdi hasat edilen bu meyvelerle serbet yapmayi planliyorum, belki bir sonraki yazida o tarifi de paylasirim.