Golden Delicious Elma: Bahcedeki En Dertsiz Cesit, Simdiye Kadar Kurt Gormedigim Tek Agac

Bilimsel Kimlik

Golden Delicious, botanik adiyla Malus domestica, hikayesi oldukca ilginc bir Amerikan elma cesidi. 1905 yilinda, Bati Virginia eyaletinin Clay County bolgesinde, J.M. Mullins adli bir ciftcinin arazisinde tesadufen ortaya cikan bir fidandan gelistirilmis - baslangicta 'Mullins' Yellow Seedling' yani 'Mullins'in Sari Fidani' olarak biliniyormus. Genetik olarak Grimes Golden ile Golden Reinette cesitlerinin bir melezi oldugu dusunuluyor. Mullins, bu agaci ve ureme haklarini 1914'te Stark Brothers Nurseries'e 5.000 dolara satmis - o donem icin epey buyuk bir rakam. Sirket, cesidi kendi unlu Red Delicious'unun 'altin renkli kardesi' olarak pazarlamis, ve o gunden bu yana dunyanin en cok yetistirilen elma cesitlerinden biri haline gelmis.

Permakultur Degeri

Golden Delicious, permakultur bahcesi icin dusuk bakim gerektiren, guvenilir bir tur olarak one cikiyor. Kendine has hafif ekstiligi ile tatliligi dengeleyen bir tada sahip, bu da hem taze yemeye hem de pisirmeye (ozellikle turta ve sos yapimina) uygun cok yonlu bir cesit yapiyor onu. Boyle 'her ise yarayan' bir cesit, bahcede farkli amaclarla (taze tuketim, kis icin saklama, pisirme) kullanilabilecek bir agaca sahip olmak isteyenler icin permakulturun cok fonksiyonluluk ilkesine guzel bir ornek.

Sifali ve Yenilebilir Ozellikler

Golden Delicious, yaklasik %13,5 seker orani ve dengeli bir asitlikle taninan, buyuk ve sari-yesilimsi kabuklu bir elma. Yuksek pektin icerigi sayesinde pisirildiginde sekli bozulmadan kalabiliyor, bu yuzden elmali turta tariflerinde ozellikle tercih ediliyor. Genel olarak elma, lif ve antioksidan acisindan zengin bir meyve. Kabugu ince oldugu icin cok kolay morarabiliyor ve burusebiliyor, bu yuzden hasat sonrasi dikkatli tasima ve saklama gerektiriyor. Bu bilgileri bir tibbi tavsiye olarak degil, meyvenin genel beslenme degerine dair bir not olarak paylasiyorum.

Nasil Yetistirilir

Golden Delicious, tam gunes seven, iyi drene olan topragi tercih eden, orta derecede soguga dayanikli bir elma cesidi. Kendine tozlasamayan bir tur oldugu icin yakininda baska bir elma cesidinin (tozlayici) bulunmasi meyve baglamasi icin onemli. Duzenli budama ile hem sekli korunuyor hem de hava sirkulasyonu artirilarak mantar hastaliklarinin onune geciliyor. Verimli ve genelde her sene duzenli urun veren bir cesit olarak biliniyor.

Bahceden Gozlem

Bahcemdeki butun elma cesitlerinde az ya da cok kurt (elma ic kurdu, yani codling moth larvasi) sorunu yasadim, ama Golden Delicious'ta simdiye kadar hic gormedim - bu beni gercekten meraklandiran bir gozlem. Arastirirken ilginc bir bilgiye rastladim: bazi bilimsel calismalar, elma ic kurdunun (Cydia pomonella) hangi cesitleri tercih ettigini incelemis, ve sonuclara gore mesela daha asidik ve fenolik bilesik orani daha yuksek cesitlerin, ozellikle sezon basinda, zararli tarafindan daha az tercih edildigi gorulmus. Golden Delicious da bu calismalarda sezon basinda en asidik cesitlerden biri olarak one cikmis ve erken donemde daha dusuk hasar orani gostermis - diger bazi yumusak ve daha az asidik cesitlere gore orta seviyede bir direnc sergiledigi belirtiliyor. Yani benim gozlemim tamamen tesaduf olmayabilir; cesidin kendine has asitliginin, zararliyi biraz caydiriyor olmasi muhtemel. Yine de kesin bir baglanti kurmak icin daha fazla sezon gozlemlemem gerekiyor - ama simdilik bahcemin en dertsiz agaci, Golden Delicious.