Washingtonia robusta: Tohumdan Büyüyen 10 Yıllık Mirasım

On yıl önce Derince sahilinde yürüyüş yaparken Washingtonia robusta tohumlarını gordüm. İri, siyah, yerde duran tohumlar. Bir avuç aldım, eve getirdim, fidelendirdim. Tuttu.

On yıl oldu. O küçük fidelerden biri şimdi boyumu geçti. Yelpaze yaprakları güneşin altında parlıyor, o karakteristik kahverengi gövde bahçede gururla duruyor. Her baktığımda hem gururlanıyor hem de zamanın nasıl geçtiğini düşünüyorum.

Bu palmiyeler benden önce bu bahçede olacak. Belki torunlarım onların gölgesinde oturacak. Buraya not olsun: Bu ağaçlar Derince sahilindeki Washingtonia robusta örneklerinden gelen tohumlardan, 2014 yılında fidelendi, Sakarya toprağında büyüdü.

Bilimsel Kimlik

Tam adı: Washingtonia robusta. Familya: Arecaceae (palmiyegiller). Koken: Kuzeybatı Meksika, Baja California yarımadası. Yaygın isimleri: Meksika palmiyesi, Mexican fan palm, Sky duster. Tip: Tek gövdeli, hızlı büyüyen yelpaze palmiyesi. Boy: Doğal habitatinda 25-30 metreye kadar ulaşabiliyor. Washingtonia filifera dan farkı: Daha ince gövde, daha hızlı büyüme, daha uzun boylanma.

Tohumdan Yetiştirmek

Washingtonia robusta tohumdan yetiştirmek sabır ister ama karşılığı çok derin. Marketten alınmış bir fidan değil, kendi elleriyle toplanan tohumdan, kendi toprağınızda büyüyen bir ağaç. Her centimetresi sizin emginiz.

Tohumları çimlenmeye teşvik etmek için 24-48 saat suda ıslatma önerilir. Sonra nemli, sıcak bir ortamda beklenir, 4-8 hafta arasında çimleniyor. İlk yıllarda büyüme yavaştır, kök sistemi derinleşiyor. Dört beşinci yıldan itibaren ivme kazanıyor. Washingtonia robusta, filifera ya göre çok daha hızlı büyüyen bir tür.

10 Yılın Özeti

İlk yıl: Küçük, nazik bir fide, rüzgar ve soğuktan korunan. İkinci ve üçüncü yıl: Yavaş büyüme, kök sistemi derinleşiyor. Dört-beş yıl: Gövde belirginleşiyor, o karakteristik kahverengi pullu doku ortaya çıkıyor. Altı-yedi yıl: Belirgin boy kazanımı. Sekiz-on yıl: Artık gerçek bir ağaç. Boyumu geçti.

Sahil Palmiyelerinden Bahçe Palmiyelerine

Derince sahilindeki o Washingtonia robusta palmiyeler belki onlarca yıldır orada. Tohumlarını her yere saçıyorlar. Birini toplayıp başka bir toprakta filizlendirmek, o bitkinin hikayesini yeni bir yere taşımak demek.

Bizim bahçemizde şimdi sahil palmiyelerinin çocukları büyüyor. Hem Derince nin hem Sakarya nın hem de bu bahçenin hikayesini taşıyorlar.

Washingtonia robusta'nın Özellikleri

Washingtonia robusta, iki Washingtonia türünün daha ince gövdelisi ve daha hızlı büyüyeni. Gövde alt kısımda geniştir, yukarı doğru incelir. Eski yapraklar dövülmez sarkar, gövdeyi sarar, petticoat denen o kurumuş yaprak eteği oluşur. Bazıları bunu keser, biz bırakmaktan yanayız. O etekler kuş ve böceklere yuva sağlıyor.

Soğuğa karşı Washingtonia filifera ya göre biraz daha hassas ama ekşi 8-10 dereceye kadar dayanabiliyor. Sakarya iklimine uygun, bizim örneğimiz bunu kanıtlıyor.

Permakultür ve Miras Bahçeciliği

Permakultürun en derin ilkelerinden biri: Gelecek nesiller için tasarla. Bu Washingtonia robusta örnekleri tam bu ilkenin somut göstergesi. Ben tohumlarını ektiğimde bunların bu kadar büyüyeceğini tam olarak göremezdim, ama şimdi görüyorum. Ve bu görmek çok güzel.

Bu ağaçlar benden uzun yaşayacak. Bahçenizde bir Washingtonia robusta tohumundan başlamayı düşünün. Belki siz tüm büyümesini görmezsiniz. Ama birileri görecek. Ve o zaman bu not, bu blog yazısı, o ağaçların hikayesini anlatacak.