Malus domestica Granny Smith: Bahçenin Yeşil Ekşi Mucizesi

Marketten Granny Smith aldığınızda ne alıyorsunuz aslında? Soğuk hava deposunda bekletilmiş, ölüm olgunluğunu çoktan geçmiş, mumlu kabuklu, aroması uçup gitmiş bir elma. Bahçeden koparılan Granny Smith ise bamba ska bir şey.

Bizim bahçemizdeki Granny Smith kuraklık alanyında, ek sulama olmadan meyvelerini veriyor. Markettekinden biraz kücük, evet. Ama o ekşi tat, o yoğun aroma ve en önemlisi kesince hemen kararan o eti sizi markete geri göndermez.

Bilimsel Kimlik ve Tarihi

Tam adı: Malus domestica Granny Smith. Familya: Rosaceae. Koken: Avustralya, Ryde NSW. Keşfedilmesi: 1868 yılında Maria Ann Smith tarafından, bir Fransız elmasının çekirdeğinden tesadüfen yetiştirilen bir fidandan. Granny Smith ismi de Maria Ann Smith in lakkanından geliyor. Tip: Orta-geç mevsim, olgunlaşma süresi: Eylül-Ekim arası genellikle ama bizim bahçemizde ağustos sonunda olgunlaştı.

Neden Kesilince Kararıyor?

Bu soru çok anlamlı. Marketten alınan elmalar kesilince bu kadar hızlı kararmıyor. Bunun nedeni polifenol oksidaz enzimi. Bu enzim, elmanın içindeki polifenollerle oksijen temas edince reaksiyona giriyor ve kararma oluşturuyor.

Bahçede yetişen elmalar bu enzim ve polifenol acışından daha zengin. Neden? Cünkü kimyasal gübre, bitkiyi hızlı büyütmek için azar azar beslemiyor. Doğal ortamda yetişen elma daha fazla savunma bileşiği uretıyor. Kararma hızı aslında elmainzin ne kadar doğal yetiştiğinin bir göstergesi. Hızlı kararıyorsa polifenol zengin, antioxidan dolu bir elma yiyorsunuz demektir.

Granny Smith'in Özellikleri

Renk: Olgunlaşinca da yeşil kalıyor, bu onu diğer elmalardan ayıran en belirgin özellik. Tat: Belirgin eksilik, yüksek malik asit içeriği. Tatlılık ikinci planda. Doku: Sert ve çırpy, ısırılınca ses çıkartıyor. Aroma: Taze, meyvemsi, hafif citrus notları. Raf ömrü: Serin ortamda uzun süre dayanıyor.

Kuraklıkta Yetişmenin Anlamı

Bizim bahçemizdeki Granny Smith kuraklık alanyında büyüyor. Markettekinden küçük olmasının temel nedeni bu. Elma büyük ve sulu meyve üretmek için su istiyor. Su azaldığında meyve küçük kalıyor ama tat ve aroma yoğunlaşıyor.

Bu aslında bir avantaj. Küçük ama yoğun aromalı, yüksek şeker ve asit dengeli meyveler. Şarap ustalarinın bildigı bir sır: Stres altındaki bitki daha yoğun aromalı meyve üretir. Kuraklık, soğuk, fakir toprak... Bunlar meyvenin karakterini güçlendiriyor.

Marketten Alinanimla Farkı

Market elması: Soğuk depoda 6-12 ay bekletilmiş, boyutu için su ve gübre verilmiş, hasat sonrası mumlanmis, aroması uçup gitmiş. Bahçe elması: Daldan yeni koparmış, aroması zirvede, polifenol zengin, kimyasal yok, gerçek tat.

Bu farkı bir kez yaşadınızda markete geri donmek zor oluyor.

Sofrada ve Mutfakta

Taze: O ekşi tat bazı insanlara ilk anda kuvvetli gelebilir ama alıştıkca vazgeçilemiyor. Salata: Roka, ceviz ve Granny Smith kombinasyonu klasik. Pasta ve tart: Pişirilince o eksiliğin bir kısmı tatlılığa donusuyor, denge muhteşem. Elma sirkesi: Yüksek asit içeriği fermentasyon için ideal. Peynir eşliğinde: Ekşi elma ile olgun kaşar veya tulum peyniri muhteşem bir kombinasyon. Meyve suyu: Taze sikılmis Granny Smith suyu hem lezzetli hem sağlıklı.

Permakultür Bahçesinde Elma

Elma ağacı permakultür bahçesi için ideal. Uzun ömürlü, onlarca yıl meyve veriyor. İlkbahardaki çiçekler arılar için kritik nektar kaynağı. Yaprak dökümü toprak için organik madde. Duse meyve ve yapraklar yaban hayatı için besin. Gölgesi altındaki bitkiler için serin ortam.

Nasıl Yetiştirilir?

Tam güneş veya yarı gölge. İyi drene eden derin toprak ideal. Düzenli sulama özellikle meyve dolumu döneminde, kuraklıkta meyve küçük kalsa da meyve veriyor. Budama: Kış sonunda açık taç yapısı için budama. Hastalıklar: Elma karasığası ve monilya en yaygın sorunlar, organik bakır preparatları ile yönetilebiliyor. Hasat: Meyve hafifçe donüldügunde saptan kolayca ayrılıyorsa hazır. Granny Smith'te tam yeşil olduğunda hasat edilmeli, beş beklenirse tat bozuluyor.

Bahçenizde bir Granny Smith varsa kıymetini bilin. Yoksa bu yıl bir fidan edinin. İlk meyvenizi dağdan koparır gibi daldan alıp ışınizda ısırdığınızda ne demek istediğimi anlayacaksınız.