Lonicera Tellmanniana: Cardaklarimi Turuncuya Boyayan Sari Hanimeli

Bilimsel Kimlik

Lonicera tellmanniana, Kuzey Amerika kokenli Lonicera sempervirens ile Cin kokenli Lonicera tragophylla'nin caprazlanmasiyla elde edilmis bir melez sarmasik. Ismindeki 'Tellmann' kelimesinin kimden ya da neden geldigi net degil - kaynaklarda bu konuda bir belirsizlik var, ben de bunu oldugu gibi paylasiyorum. Turuncuya calan sari, boru seklindeki 5 santimetreye kadar cikabilen cicekleri, gec ilkbahardan yaza kadar demetler halinde aciyor.

Permakultur Degeri

Bu tur boru seklindeki cicekler, genelde uzun dilli tozlayicilar icin tasarlanmis gibi gorunuyor - arilar ve kelebekler bu cicekleri ozellikle seviyor, ve tur, Kuzey Amerika'daki dogal yayilim alaninda kolibrileri de cektigi biliniyor (Turkiye'de kolibri bulunmadigi icin bu gozlemi kendi bahcemden dogrulayamam, ama tozlayici cesitliligini artirma potansiyeli acik). Dikey buyume aliskanligi sayesinde, cit, cardak ya da duvar gibi yatay alanlarin kit oldugu kucuk sehir bahcelerinde bile degerli bir tur - ayni zamanda yaz aylarinda golgelik olusturarak altindaki alani serinletebiliyor.

Sifali ve Yenilebilir Ozellikler

Onemli bir uyari: Lonicera tellmanniana'nin meyveleri suslemedir, yenilebilir degildir. Bircok hanimeli turunun meyvesi insanlar icin toksik olabiliyor, bu yuzden bu bitkiyi bahcede yenilebilir bir kaynak olarak degil, tozlayicilari destekleyen ve gorsel deger katan bir susleme bitkisi olarak degerlendirmek gerekiyor.

Nasil Yetistirilir

Kaynaklar arasinda kucuk bir fark var: bazi kaynaklar tam gunes onerirken, bazilari yari golgede daha iyi cicek actigini soyluyor - benim cardagimdaki bitki gunun buyuk kismi gunes alan bir yerde ve fotograftan da gorulebilecegi gibi gayet gur ve bol cicekli. Toprak konusunda da benzer bir belirsizlik var: bazi kaynaklar alkali topraklara tolerans gosterdigini, bazilari ise alkali topraga karsi hassas oldugunu belirtiyor - bu yuzden verimli, nemli ama iyi drene olan, humuslu bir toprak saglamak en guvenli yaklasim. 2,5-4 metreye kadar tirmanabilen, kuvvetli sarilarak buyuyen bir tur; hava sirkulasyonu iyi olmayan siki yerlerde kulleme (downy mildew) riski artabiliyor, bu yuzden cardagin biraz acik havalandirmasi olmasi iyi oluyor.

Bahceden Gozlem

Bu hanimeliyi cardagima yerlestirdigimden beri, ozellikle yaz basinda actigi o turuncu-sari cicek kumeleri, bahcenin en canli koselerinden birini olusturuyor. Arilarin ve kelebeklerin bu cicekler etrafinda ne kadar yogun dolastigini gormek, tozlayici cesitliligi acisindan gercekten keyifli. Sarmasik yapisi sayesinde dikey alani da degerlendirmis oluyorum - ayni cardakta hem golge hem de bu kadar canli bir renk cumbusu almak, kucuk bir alanda cok isleve sahip bir bitki bulmanin ne kadar degerli oldugunu bir kez daha gosterdi bana.