Begonvil: Sakarya'da Toprakta Yasatma Mucadelem

Bilimsel Kimlik

Begonvil (Bougainvillea), Nyctaginaceae familyasindan, Guney Amerika kokenli - ozellikle Brezilya, Peru ve Arjantin'e yayilmis - dikenli, herdemyesil bir tirmanici cali. Gordugumuz o yogun renkli 'cicekler' aslinda gercek cicek degil; bunlar brakte (modifiye yaprak) denilen yapilar, ve asil kucuk, tuptup, genelde beyaz ya da sari renkteki gercek cicekler bu renkli bractelerin tam ortasinda saklaniyor. Fotografta da bu kucuk beyaz noktalari secebiliyoruz.

Permakultur Degeri

Begonvil, dogrudan yenilebilir ya da azot baglayan bir tur olmasa da, o kucuk gercek cicekleri araciligiyla bazi tozlayicilar icin bir kaynak olusturabiliyor. Ama benim icin asil deger, dikenli ve sik yapisi sayesinde bir cit ya da guvenlik bariyeri olarak islev gorebilmesi, ve tabii ki gorsel acidan bahceye kattigi o yogun renk. Sicak iklimlerde cok az bakimla hizla buyuyup genis alanlari kaplayabilen bir tur, ama benim bahcemde durum boyle degil - asagida bahsedecegim.

Sifali ve Yenilebilir Ozellikler

Begonvil oncelikle susleme amacli yetistirilen bir bitki; meyve ya da yaprak olarak beslenme amacli kullanilmiyor. Bu yuzden bu bitkiyi yenilebilir bir kaynak olarak degil, bahcenin gorsel katmanlarindan biri olarak degerlendiriyorum.

Nasil Yetistirilir

Begonvil, ozunde tropik bir bitki ve ABD bahce siniflandirmasina gore 9b-11 bolgelerinde rahat yetisiyor, 9 bolgesinde ise ancak koruma altinda hayatta kalabiliyor. Yapraklari ve brakteleri yaklasik 4-5C civarinda solmaya baslayabiliyor, 0C'nin altinda ise ciddi don hasari riski hizla artiyor. Gunde en az 6 saat dogrudan gunes seven, iyi drene olan, hafif asidik-notr topraklarda en iyi cicek verimini alan bir tur. Soguga karsi hassasiyetini azaltmak icin onerilen bazi stratejiler sunlar: guney cepheye yakin, gunduz isiyi depolayip gece geri veren bir duvar dibine dikmek; don beklenen gecelerde topragi sulamak (nemli toprak isiyi daha iyi tutuyor); ve donmus goruntude olsa bile budamayi ilkbahara, yeni surgunler cikana kadar ertelemek - cunku kok sistemi cogu zaman gorunenden daha dayanikli kaliyor.

Bahceden Gozlem

Sakarya sartlarinda begonvil yasatmak, itiraf etmeliyim ki hala cozemedigim bir bulmaca. Bazi evlerin bahcesinde buyuk, govdelesmis begonvil ornekleri gorunce imkansiz olmadigini biliyorum, ama ben bu bitkiyi henuz topraga guvenle aktarabilmis degilim - kislarin bazi geceleri donun altina dustugu bu bolgede, genc bir begonvil fidesi icin risk cok yuksek geliyor bana. Su anda saksida tutmaya devam ediyorum; kis aylarinda daha korunakli bir yere alabiliyor, yaz aylarinda ise disarida tum gunesiyle bu muhtesem renk gosterisini yapmasina izin veriyorum. Bir gun topraga guvenle aktarabilir miyim, bilmiyorum - ama denemeye devam edecegim, belki de guney cepheye yakin, ruzgardan korunakli bir kose ilk adim olabilir. Bakalim, toprakta yasatabilecek miyiz.